تاریخچه معماری هخامنشیان و ساسانیان

اردشير پسر از ترك پدر

هند ساساني در دوران اردشير بنيان گذاري سلسله

از شناختن برادش شاپور بعنوان شاه خودداري مي كند و مرگ ناگهاني شاپور راه را براي پيشرفت كارش باز مي سازد. اردشير خود را شاه پارس مي خواند و در مدتي اندك وحدت قلمرو خود را تامين مي كند و اصفهان و كرمان را بر قلمرو خود مي افزايد.

موفقيت هاي او خاطر شاه بزرگ اشكاني، اردوان پنجم را ناراحت مي سازد و اردوان سعي مي كند بفعاليت استقلال طلبانه شاه تابع خود پايان بخشد. در شوش (بسال 224) جنگي بين اردشير و سپاه اشكاني در مي گيرد.

در جريان اين جنگ شاه اشكاني بدست خود اردشير كشته مي شود. راه تيسفون باز مي شد و دو سال بعد اردشير بعنوان جانشين اشكانيان به تيسفون مي رود و تاج گذاري مي كند.

اردشير كه از مدتي پيش خود را براي سركشي آماده مي كرد، در نزديك فيروز آباد كه پايتخت كوچك او بود كاخي مستحكم ساخته بود.

اين كاخ، قلعه دختر نام دارد و درست مانند اشيانه عقابي است كه بر سر يك تخته سنگ در وسط گردنه اي كه منظره زيباي طبيعي دارد قرار گرفته است. ديوارهاي خارجي اين قلعه بشكل بار و كشيده شده و بنا بر روش كهن معماري شرقي ستونهاي چهار گوش بر آنها پهلو داده اند.

ذر داخل بنا، تالار بزرگ ايوان داري ساخته شده كه با طاقچه هائي كه در بالاي آنها گيلوئي مصري گچ كاري شده ، زينت گشته است.

اردشير در مخرج گردنه، در دشت ، شهري ساخته كه طرح دايره وار آن دقيقا طبق سنن شهرسازي پارتي است. در ميان اين شهر آتشكده اي با تخته سنگهاي خوش تراش بر پا شده است كه اردشير به آن نام ايران را شكوه افزاياد داده كه مناسب با نظرات بزرگ سياسي اوست..