توضیحات

پروژه شیوه آذری معماری دوره مغول و تیموری

خلاصه ای از پروژه:

شیوه آذری در دو دوره متمایز شکل گرفت: دوره اول از نیمه قرن هفتم تا نیمه دوم قرن هشتم هجری قمری (مقارن با حکومت مغولان و جانشینان آن‌ها) و دوره دوم از اواخر قرن هشتم تا اوایل قرن دهم هجری (دوران تیموریان). از بناهای شاخص این شیوه در دوره اول می‌توان به رصدخانه مراغه، مسجد جامع تبریز، بقعه بایزید بسطامی و مسجد جامع ورامین اشاره کرد. سلطانیه، به فرمان الجایتو و در اواخر قرن هشتم ساخته شد و به عنوان سومین گنبد بزرگ دنیا و بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان به ثبت جهانی رسید.

در دوره تیموریان، سمرقند به اوج شکوفایی رسید و باغ‌های متعددی به سبک باغ‌های شیراز در آن احداث شد. مسجد بی‌بی خانم سمرقند، گور میر، مدرسه خرگرد، مسجد گوهرشاد مشهد و مسجد کبود تبریز از جمله آثار برجسته این دوره هستند. افزایش ارتفاع چکاد، ایجاد گنبدخانه در ایوان‌های شرقی و غربی، منارهای برجسته در نما و کاشی‌کاری معرق از ویژگی‌های معماری این دوره به شمار می‌روند. قوام‌الدین شیرازی، معمار برجسته این دوره، نقش مهمی در توسعه و تکامل این شیوه معماری ایفا کرد.

ویژگی‌های بارز شیوه آذری شامل تأکید بر ساخت بناهای مذهبی، نقشه‌هایی شبیه به شیوه رازی اما بلندتر، استفاده از گره‌سازی و معقلی، کاشی خشتی یا هفت‌رنگ (در اواخر دوره)، کاشی معرق، اوج هنر گچ‌بری و رشد کتیبه‌نویسی با گچ است. مساجد چهار ایوانی، نماهای مرتفع، منارهای دوتایی در سردر ورودی، گنبدهای دوپوسته پیوسته و گسسته، گنبدهای خیاره‌دار و استفاده از پیمون از دیگر ویژگی‌های این شیوه معماری هستند. تکامل گنبد دوپوسته و اجرای گنبد سه‌پوسته نیز در این دوره به وقوع پیوست.

عناوین و فهرست کلی پروژه:

شیوه آذری
* دوره اول (نیمه قرن 7 تا نیمه دوم قرن 8 ه.ق – مغولان و جانشینان)
* حمله چنگیز (616 ه.ق)
* شروع حکومت هلاکو و آغاز ساخت و ساز (652 ه.ق)
* آخرین ساختمان های شیوه رازی: مسجد زوزن، گناباد، فریومند
* مغول
* رصدخانه
* شهرک شنب غازان نزدیک تبریز
* مسجد جامع تبریز
* بقعه بایزید بسطامی
* مسجد جامع نطنز
* مقبره علا الدین
* مسجد شریف
* مسجد جامع ورامین
* بقعه پیر بکران
* مسجد جامع یزد
* مسجد جامع کرمان
* مقبره توس
* مقبره برج عمادالدین
* سلطانیه (به فرمان الجایتو – اواخر قرن 8)
* ثبت جهانی
* سومین گنبد بزرگ دنیا، بزرگ ترین گنبد آجری دنیا
* طاق بندی زیبا
* آجر طلایی سبک
* گچ بری پته
* ارسن بسطام
* مسجد علیشاه تبریز
* مسجد جامع ورامین
* 4 ایوانی
* گنبد خانه سنگین
* کاشی از 2 رنگ
* ترکیب آجر و کاشی
* طاق جنوبی: نیم گنبد پتکانه دار
* مسجد جامع یزد
* تک ایوانی
* در چند دوره ساخته شده
* منار و شبستان دارالشتا در شیوه اصفهانی
* گنبد خانه، شبستان و سردر مربوط به شیوه آذری
* آهیانه ناری
* پوشش بین تویزه ها از نوع کاربندی و خوانچه پوش
* دروازه خوی
* حجاری
* سنگ سیاه و سفید
* مقبره شیخ یوسف سروستانی
* در فارس
* بر روی 12 ستون سنگی
* مسجد دارابگرد
* در دل کوه
* سنگی
* دوره دوم (از اواخر قرن 8 تا اوایل قرن 10 – تیموریان)
* حمله تیموریان (783 ه.ق)
* سمرقند بسیار پیشرفت کرد
* باغسازی شبیه باغ های شیراز: شمال، ارم، بهشت، چنار، دلگشا، نو، جهان نما، نقش جهان، تخت قراچه، دراز، قراتوپه
* عمارت طربخانه، باغ جهان آرا، باغ خیابان، سفید، نظرگاه و نوروزی (خارج از ایران)
* افزایش ارتفاع چکاد
* ایجاد گنبدخانه در ایوان های شرقی و غربی
* منارها برجسته در نما
* کاشی کاری معرق
* مسجد جامع سمرقند/بی بی خانم
* گنبدهای شرقی و غربی
* گنبد خیاره ایی
* منار در نما برجسته
* گور میر
* مسجد گوهرشاد مشهد
* بزرگترین بنای تاریخی قرن 9
* منار برجسته در نما
* توسط قوام الدین شیرازی
* از نظر کاشی معرق در اوج
* مدرسه خرگرد
* توسط قوام الدین شیرازی
* اواسط قرن 9
* زیباترین مدرسه
* مجموعه شیخ احمد جام
* مسجد میر چخماق/مسجد جامع نو یزد
* تک ایوانی
* گنبد 2 پوسته گسسته
* درب امام اصفهان
* مسجد میدان کاشان
* مسجد کبود تبریز
* متصل کننده 2 شیوه
* با الهام از مسجد شاه ولی تفت
* ویژگی های شیوه آذری
* تلاش برای ساخت بناهای مذهبی
* نقشه ها شبیه شیوه رازی اما بلندتر
* ساخت و ساز زیاد به علت تخریب، در نتیجه مقاومت ساختمان ها کم تر
* گره سازی ادامه پیدا کرد
* معقلی توسعه می یابد
* کاشی خشتی یا هفت رنگ در اواخر دوره
* کاشی معرق
* اوج هنر گچ بری/محراب مسجد جامع اصفهان (الجایتو)
* رشد کتیبه نویسی با گچ، تزیینات گیاهی در بین نوشته ها
* 4 ایوانی ساختن مساجد
* نما مرتفع
* منار اطراف سردر (آغاز در شیوه رازی اما کوتاهتر)
* ورود منار 2 تایی در سر در ورودی یا ایوان منتهی به گنبدخانه
* گنبد دو پوسته پیوسته
* گنبد دو پوسته گسسته (گریو) بیشتر در دوره دوم
* گنبدهای خیاره دار
* گنبدهای فرعی در مساجد خاص (دوره دوم)
* نهاز و نخیر در دیوار نما زیاد می شود
* گنبدخانه ها سبک تر
* استفاده از پیمون
* قوام الدین شیرازی ترسیم درست قوس پنچ اوهفت را ارائه داد
* استفاده از خشت خام و سنگ لاشه در سفت کاری
* تکامل گنبد 2 پوسته
* اجرای گنبد 3 پوسته
* افزایش ارتفاع چکاد (دوره دوم)
* توجه به مجموعه سازی
* دوره صفویه
* شروع صفویه (907 ه.ق)
* شاه طهماسب (930 ه.ق)
* قزوین (985 ه.ق)
* شاه عباس (996 ه.ق)
* اصفهان (1006 ه.ق)
* پایان شاه عباس (1032 ه.ق)
* شاه سلیمان (1105 ه.ق)
* افشاریه (1135 ه.ق)
* زندیه (1180 ه.ق)